19 tháng 6, 2015

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Đoan ngọ

Hằng năm cứ đến mồng 5 tháng 5 (âm lịch) dân ta lại tổ chức ăn Tết Đoan ngọ. Tết Đoan ngọ còn gọi là Tết Đoan dương.

Đoan ngọ là bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa) còn dương là mặt trời, là khí dương, Đoan dương có nghĩa là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh.

Nguồn gốc Tết Đoan ngọ: Không thể quan niệm Tết của người Việt có từ Trung Quốc
Ở Việt Nam, Tết Đoan ngọ còn được dân gian gọi là bằng cái tên dân dã hơn là Tết giết sâu bọ. Đây là một trong những ngày lễ truyền thống có nội hàm văn hóa phong phú. Không chỉ riêng ở Việt Nam hay Trung Quốc mà ở Triều Tiên, Hàn Quốc cũng có Tết Đoan ngọ. Vì vậy, Tết Đoan ngọ thực chất là một phong tục lễ tết Á Đông gắn liền với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm.

Trung Quốc với truyền thuyết Khuất Nguyên:
Vào cuối thời Chiến Quốc, có một vị đại thần nước Sở là Khuất Nguyên. Ông là vị trung thần nước Sở và còn là nhà văn hoá nổi tiếng. Tương truyền ông là tác giả bài thơ Ly Tao (thuộc thể loại Sở từ) nổi tiếng trong văn hóa cổ Trung Hoa, thể hiện tâm trạng buồn vì đất nước suy vong với hoạ mất nước.

Do can ngăn vua Hoài Vương không được, lại bị gian thần hãm hại, ông đã uất ức gieo mình xuống sông Mịch La tự vẫn ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Thương tiếc người trung nghĩa, mỗi năm cứ đến ngày đó, dân Trung Quốc xưa lại làm bánh, quấn chỉ ngũ sắc bên ngoài (ý làm cho cá sợ, khỏi đớp mất) rồi bơi thuyền ra giữa sông, ném bánh, lấy bỏ gạo vào ống tre rồi thả xuống sông cúng Khuất Nguyên.

Ngoài ra, có truyền thuyết khác về sự bắt nguồn của ngày tết Đoan ngọ, nhiều nguồn tin cho rằng tập tục tết Đoan Ngọ là bắt nguồn từ Hạ Trí trong thời cổ, có người thì cho rằng, đây là sự tôn sùng vật tổ của người dân vùng sông Trường Giang.

Truyền thuyết Tết Đoan ngọ tại Việt Nam:

Vào một ngày sau vụ mùa, nông dân ăn mừng vì trúng mùa nhưng sâu bọ năm ấy lại kéo dày ăn mất cây trái, thực phẩm đã thu hoạch. Nhân dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này, bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân.


Mâm cúng Tết Đoan ngọ của người Việt thường có hoa quả, bánh tro, rượu nếp để diệt sâu bọ


Ông chỉ dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng gồm đơn giản có bánh tro, trái cây, sau đó ra trước nhà mình vận động thể dục. Nhân dân làm theo chỉ một lúc sau đó sâu bọ đàn lũ té ngã rã rượt. Lão ông còn bảo thêm: Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi đâu mất. Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày "Tết diệt sâu bọ", có người gọi nó là "Tết Đoan ngọ" vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.

Bởi vậy, không thể quan niệm Tết Đoan Ngọ của người Việt bắt nguồn từ Trung Quốc như một số người vẫn lầm tưởng như hiện nay.

Ý nghĩa Tết Đoan ngọ

Ở Việt Nam, Tết Đoan ngọ được “Việt hóa” thành ngày Tết diệt sâu bọ và thờ cúng tổ tiên. Người Việt Nam còn gọi Tết Đoàn Ngọ là "Tết giết sâu bọ" vì trong giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết, dịch bệnh dễ phát sinh. Vào ngày này, dân gian có nhiều tục trừ trùng phòng bệnh.

Hiện ở một số làng quê Việt Nam vẫn còn giữ nếp xưa, rất coi trọng ngày Tết này. Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ “Tết giết sâu bọ” là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân… vì vậy con cháu dù làm ăn xa xôi mấy cũng cố thu xếp để về.

Vào thời điểm này, trái cây, hoa lá bắt đầu đơm hoa kết trái mong một mùa bội thu, vì vậy, hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu. Ngoài ra còn có những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương.


Bánh ú tro thường được cúng trong Tết Đoan ngọ


Rượu nếp cẩm cũng là món ăn phổ biến để diệt sâu bọ

Vào ngày này, cả làng nhộn nhịp hẳn lên, nhà nào cũng dậy từ sớm chuẩn bị phẩm vật cúng tổ tiên và hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu. Người ta quan niệm rằng, đây là thời điểm quả trên cây, lá trên cành bắt đầu đơm hoa kết trái và cúng tổ tiên để mong một mùa bội thu.

Sau lễ cúng là các tục lệ giết sâu bọ. Cả nhà quây quần ăn những thứ quả chua, rượu nếp, bánh tro... để diệt trừ" sâu bọ", xua đuổi hết bệnh tật...

Theo lệ, đúng ngọ (12h trưa), người dân ở các vùng thôn quê rủ nhau đi hái lá. Đây là thời khắc có dương khí tốt nhất, là giờ mặt trời toả ánh nắng tốt nhất trong năm. Lá cây cỏ hái được vào giờ này có tác dụng chữa bệnh rất tốt như các bệnh ngứa ngoài da, nhất là các bệnh về đường ruột hay khi cảm mạo, đem những lá thuốc này nấu nước xông giải cảm rất tốt.

Ngày xưa, vào ngày này, người ta còn có tục nhuộm móng chân, móng tay, tục khảo cây lấy quả, tục treo ngải cứu để trừ tà... Những em bé chưa biết đi thì được lấy một ít vôi quyệt vào thóp, vào ngực và rốn để chúng không bị đau bụng, nhức đầu. Tuy nhiên, phần lớn các tục lệ này nay đã được bãi bỏ, chỉ còn giữ lại tục tắm nước lá và tục đi hái lá thuốc.

Nơi phố phường, thị thành, không nhiều vườn tược, cỏ cây, người dân có lệ đi mua lá thuốc mồng 5. Dịp này, những người buôn bán từ quê ra đều mang theo đủ thứ loại lá bày bán. Lá được xắt nhỏ, phân từng loại riêng biệt, người đi chợ chọn lấy những lá có mùi vị ưa thích mua về, đúng ngọ ngày mồng 5, lại đem ra phơi khô rồi bọc lại để trong tủ thuốc gia đình, dùng khi nhà có người ốm đau.

Theo truyền thống của từng miền, vào ngày này, ngoài hoa quả, những món ăn cũng khác nhau. Tại Hà Nội và một số vùng của miền Bắc ngày này, rượu nếp, đặc biệt là rượu nếp cẩm, là món không thể thiếu. Người ta cho rằng, bộ phận tiêu hoá của con người thường có các loại ký sinh gây hại và chúng nằm sâu trong bụng nên không phải lúc nào cũng diệt được. Duy có ngày mồng 5/5 (âm lịch), các loại ký sinh này thường ngoi lên, con người có thể ăn thức ăn, hoa quả vị chua, chát và nhất là rượu nếp, có thể loại bỏ chúng.

Theo dân gian, rượu nếp được ăn ngay khi vừa ngủ dậy thì rất hiệu nghiệm. Rượu này chủ yếu là xôi còn nguyên hạt lên men, còn gọi là "cái". Người dân thường dùng các loại gạo nếp trắng và cẩm đồ thành xôi, để nguội rồi rắc men, ủ trong ba ngày. Thúng xôi ủ được đặt trên một chiếc chậu, hứng lấy nước rượu để khi ăn, trộn với cái, tạo vị ngọt, cay rất dễ chịu. Người già, con trẻ đều có thể ăn loại rượu này.

Phụ nữ các vùng quê miền Bắc phần lớn đều biết "ngả rượu nếp" và thường tranh thủ dịp này ngả rượu để mang ra Hà Nội bán, có người chỉ trong một buổi sáng bán được đến cả 10 chậu nếp cẩm.

Còn ở Đà Nẵng, món không thể thiếu trên mâm cơm cúng là bánh ú tro. Nhà nào cũng mua từ ba bốn chục bánh trở lên.

Ngoài ra, theo truyền thống của người miền trong, thịt vịt cũng là một thứ không thể thiếu cho ngày lễ này. Tại TP.HCM, vịt quay, heo quay ngày này thường tăng hơn so với ngày thường.
Theo Hạ Vy (Đời sống & Pháp luật)

http://www.24h.com.vn/am-thuc/nguon-goc-va-y-nghia-tet-doan-ngo-c460a633792.html

14 nhận xét:

  1. Bé sang thăm Chị đọc bài viết nì giúp Én nhỏ hiểu sâu thêm về ngày Tết đoan ngọ đó ạ ! Chứ thường thì chỉ nghe mọi người bên này nói " nay VN mồng 5 tháng 5 " vậy thui à.:) Chị,chị ! Bé rất thích ăn cái bánh trạng này lắm lun ,chợ Phước Lộc Thọ rất gần nhà của bé có bán cái loại bánh này nữa ạ !Túm lại ăn ngon lắm lun..thơm mùi tro tàu( hỏi Mẹ mùi gì ,mẹ nói vậy á ) :D nhân ở giửa là đậu đc nấu nhừ rùi đem đi ngào đường hén Chị !? bên nì nhiều chổ họ gói cái cũng to bán 2 đô cáii ,bé ăn lần 3 cái lun Chị gái hihi.
    http://4.bp.blogspot.com/-Z5724lDrFFU/VYMY58KhLtI/AAAAAAAADyA/hA-Oh7U4mSg/s1600/1401680307-tet-doan-ngo4.jpg
    Tuần rồi đi chợ PLT đã thấ họ bán rùi á ! Chị Én lớn của bé có giấc ngoan ,hong giống bé hùi hôm thức cho khua rùi sáng post bài ong cái ngủ gục nên Chị yêu vào cmt có hay bít gì âu hí hí.
    http://waverunnersfastpitch.net/good-night-friends-sweet-dreams-316.jpeg

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Nghe em gái tả cái bánh tro tàu bự mà bé măm hết 3 cái; Yến nhỏ thích ăn ngọt hả cưng? vậy chị mời em măm hết đĩa bánh nghe, xong thưởng thức tiếp cơm rượu và trái cây cho đủ món nghe; như vậy mới đủ thủ tục mừng tết Đ.Ngọ.

      http://2.bp.blogspot.com/-Tqp9ORRuSUQ/VYMZBNEBqFI/AAAAAAAADyI/6uWK7ndgt5I/s1600/1401680307-tet-doan-ngo.jpg
      Tối qua chị đi ngủ sớm, khuya thức giấc nên dậy coi báo và nhớ sắp tới ngày 5/5 nên rinh bài này về đó bé cưng.
      Giờ cũng khuya rồi; chúc em đêm nay ngủ ngon mộng đẹp nhé.

      http://4.bp.blogspot.com/-hbRqyG9g2yg/VCGctTFJvzI/AAAAAAAACaE/fJrr8H1pvtY/s1600/Ngu%2BNgon%2B2.jpg

      Xóa
  2. Cảm ơn LH nhé
    Chúc an vui.Mến
    http://media.tinmoi.vn/2013/06/12/kinh-doanh-do-giet-sau-bo-kiem-bon-tien-nho-tet-doan-ngo.jpg

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn anh TM ghé thăm.
      Chúc anh luôn vui khoẻ.

      http://afamily1.vcmedia.vn/OW1Sm9t0ccccccccccccpPWM7cRCUp/Image/2012/06/120622afamilyskTetDoanNgo2_fa368.jpg

      Mời anh cùng vui mùng 5/5 ạ.

      Xóa
  3. http://skds3.vcmedia.vn/2014/tu-lam-tra-la-sen-giam-can-3-11111.jpg

    Mời trà chị thanh thản an lành nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. http://afamily1.vcmedia.vn/OW1Sm9t0ccccccccccccpPWM7cRCUp/Image/2012/06/120622afamilyskTetDoanNgo_8b075.jpg

      Cùng vui mùng 5/5 nhé HP. Mời em thưởng thức rượu nếp chị làm đó.

      Xóa
  4. Chúc chị và gia đình thật vui trong ngày Tết Đoan Ngọ!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn Quỳnh. Chúc em cùng gia đình mùng 5/5 có nhiều niềm vui nhé.

      http://mav.vn/wp-content/uploads/banh.jpg

      Mời em cùng vui

      Xóa
  5. Chị ơi, Tết Đoan Ngọ thật nhiều niềm vui bên gia đình và những người thân yêu chị nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn em, chị cũng chúc em thật vui và ấm cúng trong ngày 5/5 nhé.

      http://vntimes.com.vn/upload/thang-6-2014/ngay-2/Banhutro2.jpg

      Mời em thưởng thức bánh tro miền Nam nha.

      Xóa
  6. Em sang thăm chị đc hiểu biết thêm về nguồn gốc ngày tết ĐN thật hay ..
    Chúc chị ngày cuối tuần vui vẻ cùng tết ĐN nhé chị iêu !

    http://i731.photobucket.com/albums/ww317/cobetrunghoa/111.jpg

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chúc em cuối tuần vui nhiều nhé.
      (Mạng chập chờn nên bây giờ chị mới trả lời cho em được, đừng buồn chị nghe em gái)

      Xóa
  7. Bạn tui !
    Hôm nay còn bánh ích chăng ?
    Nếu còn L & Y nhâm nhi cuối tuần nha....
    https://lh3.googleusercontent.com/-75CP2XV8w9k/VLI5SUK90VI/AAAAAAAAGbI/u2K5jU4O8BI/s600/0jym.jpg
    Vui cuối tuần Bạn nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. http://mav.vn/wp-content/uploads/banh.jpg

      http://afamily1.vcmedia.vn/OW1Sm9t0ccccccccccccpPWM7cRCUp/Image/2012/06/120622afamilyskTetDoanNgo_8b075.jpg

      Bánh ú cơm rượu vẫn còn để chờ Bạn hiền đến mình cùng vui nhé. Mời Bàn hiền thưởng thức nha.

      Xóa

*(Sao chép URL hình ảnh ) Biểu tượng cảm xúc, video youtube, dán vô khung comment không cần dùng thẻ.
*Lưu ý: Định dạng đuôi ảnh bạn có thể chèn vào comment [' JPG', ' GIF',' PNG',' BMP'].
*Blog NHẬN LINK YOU.TUBE ở phía dưới chữ CHIA SẺ.
*Cảm ơn các bạn đã comment cho bài viết. Chúc các bạn luôn vui và hạnh phúc.

BẢN QUYỀN

Gadget

Nội dung này chưa có sẵn qua kết nối được mã hóa.

Playlist YOU.TUBE



***************